Klavye, bilgi girişi yapılan en
yaygın girdi aygıtıdır. Başka bir ifadeyle bilgisayarla kullanıcı arasında
iletişim kurmayı sağlayan önemli bir aygıttır. Klavyeler genellikle bir
daktiloya benzetilmektedir. Her ne kadar dokunmatik ekranlar ve sesli kumanda
sistemleri yavaş yavaş bilgisayar dünyasına girmekteyse de klavyenin bu
alemdeki yeri tartışılamaz. Bilgisayar dünyası klavye ve parmaklarımızdan
oluşan bir mekanizmanın emrindedir. Şekil-1’de klavye resmi
görünmektedir.
Şekil 1 – Klavye Resmi
Klavyelerin Çalışma
Şekilleri
Literatürde Keyboard ( Tuş
tablası) olarak geçen klavye, üzerindeki tuşlar vasıtasıyla kullanıcının
bilgisayara sinyaller göndermesini sağlar. Klavye içerisinde basit bir
mikroişlemci ve tampon bellek bulunmaktadır ( Şekil-2). Bir tuşa basıldığında,
tuşun bağlı olduğu elektronik devre harekete geçerek hangi tuşa basıldığını
bilgisayara iletir. Bilgisayar da bu bilgiyi işler.
 |
Şekil 2 - Klavye
içerisindeki mikroişlemci ve tampon bellek
Başka bir anlatımla kullanıcı
klavye üzerindeki plastik tuş üzerine basıldığında, tuş altındaki plastik yay
aşağı ezilerek altındaki kömür tabaka gümüş nitrat içerikli devre kartında
devreyi kapatır. Klavye işlemcisine iletilen sinyal, kablo yardımıyla
bilgisayara iletilir. Anakart üzerindeki klavye denetleyicisi porttan gelen
sinyali karakter seti üzerinden RAM’e kopyalar. Klavye kesme isteği işlemciyi
durumdan haberdar eder. İşlemci de yapılması gereken işlemi yapar.
Gerçekte kullanıcının bir
plastik tuşa basmış olması gibi basit bir işlem olarak gözükse de bu bilgisayara
1 ve 0’lardan oluşan kümenin iletilmesine, kümeye karşılık gelen karakter
kodunun hafızadaki karakter setindeki karşılığının ekrana yansıtılmasına neden
olur.
Şekil 3 - Klavye Tanıtımı
Şekil 4 - Klavye Tuş
Tanıtımı
Klavye Üzerindeki Bazı
Tuşlar ve İşlevleri
Klavye üzerinde bulunan
harfler dışında özel işlevleri olan tuşlar da bulunmaktadır. Bu tuşları şu
şekilde sıralayabiliriz:
ESC: Farklı programlarda
farklı işlevleri vardır. Ancak genelde programın bir önceki bölümüne geçmeyi
veya programdan çıkmayı sağlar.
TAB: Bir satırdaki
değişik konumlara atlamaya ya da yazılmış kelimeyi veya cursor’u (imleci) “9”
karakter sağa atmaya yarar.
CAPS LOCK: Basıldığında
büyük harfle yazmayı sağlar. Bu tuşa basıldığında klavyenin sağ üst köşesinde
bulunan Caps Lock ışığı yanar.
SHIFT: Büyük harf
karakterini ve tuşların üst bölümündeki karakterleri üretir.
CTRL: Diğer tuşlarla
birlikte kullanılır ve kullanılan program tarafından belirlenen işlevleri yerine
getirir.
ALT: Komutların
çalıştırılmasında diğer tuş kombinasyonlarıyla kullanılır.
ALT GR: Tuşların alt
bölümündeki karakterleri üretir.
BACKSPACE: Genellikle
cursor’un solundaki karakterleri silme işlevini görür.
ENTER: Cursor’u bir
sonraki satırın başına konumlandırır. Komutların işletilmesini sağlayan en
önemli tuştur.
END: Cursor’u yazılan
karakterlerin en sonuna atar.
HOME: Cursor’u ekranın
en soluna ya da üzerinde bulunduğu satırın en başına atar.
AŞAĞI OK TUŞU: Cursor’u
aşağıya doğru hareket ettirir.
YUKARI OK TUŞU: Cursor’u
yukarıya doğru hareket ettirir.
SOL OK TUŞU: Cursor’u
sola doğru hareket ettirir.
SAĞ OK TUŞU: Cursor’u
sağa doğru hareket ettirir.
PGDN: Bir sonraki
sayfayı ekrana getirir. Cursor’un yeri değişmez.
PGUP: Bir önceki sayfayı
ekrana getirir. Cursor’un yeri değişmez.
INSERT: Satır içinde
harf aralarına yeni kelimeler sıkıştırır.
DELETE: Bir karakteri
veya boşluğu siler.
Bazı ek tuşlar :
Klavyenin çeşitlerine göre ek
tuşlar vardır. Bunlar :
PRINT SCREEN:
Basıldığında ekranda ne varsa yazıcıya basar. (DOS modundayken) diğer türden
ekranı hafızaya alır.
SCROLL LOCK: İmleç
tuşları kullanıldığında metin satırlarının hareketini sağlar. Scroll Lock tuşu
basılıyken klavyenin sağ üst tarafında Scroll Lock ışığı yanar.
PAUSE: İşlemin herhangi
bir tuşa basılıncaya kadar durdurulmasını sağlar.
Özel Klavye Tuşları
:
Bazı özel klavyelerde adından
da anlaşılabileceği gibi işlemlerimizi daha hızlı, kolay ve rahat yapmamızı
sağlayan tuşlar mevcuttur. Bu tuşlar :
WINDOWS TUŞU: Başlat
menüsünü açar. Sağda ve solda olmak üzere iki tanedir.
MENÜ TUŞU: Hızlı
işlemler menüsünü açar. Mouse’un sağ tuşuna basılmış gibi düşünebiliriz.
POWER TUŞU: Bilgisayarın
kapanmasını ya da açılmasını sağlar.
SLEEP TUŞU: Sistemin
uyku moduna geçmesini sağlar.
WAKE UP TUŞU: Sistemin
uyku modundan çıkmasını sağlar.
Bazı Kısayol
Tuşları:
Başlama Tuşları:
Explorer, Word, Excel, Scandisk, Scanner, Hesap Makinesi, Windows Gezgini
vd.
İşlem Tuşları: Kes,
Kopyala, Yapıştır, Kapat, Önceki boyut, Tam ekran, Sonraki sayfa vd.
CD-Multimedya: Play,
Stop, Sonraki, Önceki, Ses artır, Ses azalt, Eject vd.
Tuşlara sahiptirler.
Klavye Konnektörleri
 |
Klavyelerde 5 PIN DIN ve 6 PIN mini-DIN (PS/2) konnektörler kullanılır. Her iki konnektörü dönüştürmek için ara konnektörler vardır. Şekil-3 te görünmektedir.
Şekil 5 - Klavye Konnektörü
6 Pin mini-DIN Konnektör
Kablo Bağlantıları:
1-) Keyboard Data ( +5 Vdc
Signal)
2-) NC
3-) Ground
4-) Power Supply ( +5 Vdc )
5-) Keyboard Clock ( +5 Vdc
Signal)
6-) NC
5 Pin DIN Konnektör Kablo
Bağlantıları:
1-) Keyboard Clock ( +5 Vdc
Signal)
2-) Keyboard Data ( +5 Vdc
Signal)
3-) NC
4-) Ground
5-) Power Supply ( +5 Vdc
Signal)
 |
 | ||
Şekil 6
Şekil 7
6 Pin mini-DIN
Konnektör 5 Pin DIN
Konnektör
Klavyelerin
Sınıflandırılması:
Bugün kullandığımız klavyeleri
ana başlıklar altında sınıflandırmak istersek iki temel başlık altında
sınıflandırabiliriz. Bunlar :
1-) Düğmelerinin İşleyişine
Göre
2-) Düğmelerinin
Sıralanışına Göre
1-) Düğmelerinin İşleyişine
Göre :
Klavyeleri sınıflandırmak
istersek düğmelerin işleyişine göre temelde iki tip klavye olduğunu
söyleyebiliriz.
a-) Düğme Tipli
(Switch-Based)
b-) Kapasitif
a-) Düğme Tipli Klavye
Düğme tipli klavye, klavye
üzerinde yer alan her bir tuş için ufak anahtarlar kullanılır. Bu anahtarlar
zamanla kirlenebilir. Zaman zaman temizlemek mümkün olsa da yenilerini almak çok
daha kolaydır. Bu anahtarlar lehimlenmişlerdir. Fakat etrafında hassas microchip
olmadığı için bu kaba bir lehimdir. Anahtarları tek tek değiştirmek yerine yeni
bir klavye almak hem daha sağlıklı, hem de zaman kazandırıcıdır. Klon üreticiler
genelde bu tür düğme tipli klavyeleri üretmektedirler.
b-) Kapasitif Klavye
IBM ve AT&T klavyeleri
kapasitif klavyelerdir. Klavyenin altında büyük bir kapasitif yüzey
bulunmaktadır. Her bir tuş, bir yayı ve onunla birlikte bir paddle iter. Paddle
kapasitif yüzey üzerinde manyetik bir etkide bulunur. Kapasitif yüzey, bunun
üzerinde klavyede bulunan 8048 mikroişlemci tarafından algılanacak bir sinyal
üretir.
Mikroişlemci basılan tuşun
tanımını, yani scan code (tarama kodunu) bilgisayara gönderir. Daha sonra
bilgisayar bu scan code’un ( tarama kodunun) hangi tuşa karşılık geldiğini
bularak işlemi gerçekleştirir. Bu işlem diğerine göre daha karışıktır
diyebiliriz. Fakat bozulmaya oldukça müsait ve eğilimli birçok anahtar yerine
bir tane büyük kapasitif yüzey içerir. Ne yazık ki bu klavyelerin tamiri oldukça
zordur. Hatta bu klavyeleri tamir edene kadar, yerine yeni bir klavye almak
oldukça akılcı olacaktır.
2-) Düğmelerinin
Sıralanışına Göre :
Klavyeler arasında en doğru
sıralama bu alana göre yapılır diyebiliriz. Klavyeleri düğmelerinin sıralanışına
göre 2’ye ayırabiliriz.
a-) F Klavye
b-) Q Klavye
a-) F Klavye
Bilgisayarda F klavye kullanımı
Türkçe doküman yazanlar için çok uygundur diyebiliriz. Çünkü F klavyede harfler
Türkçe yazım diline uygun olarak sıralandırılmıştır. Türkçe bir kelimeyi
oluşturan harflere parmakların daha kolay ulaşması mantığıyla kullanılır.
Daktilo ile çok benzerdir. Bu nedenle daktiloyu 10 parmak kullanabilen insanlar
kolayca ve hızlı F klavye kullanabilmektedirler. Bilgisayarda F klavye seçimi
genelde daktilo kullanımından bilgisayara geçenlerin yaptığı bir tercihtir
diyebiliriz.
b-) Q Klavye
En çok kullanılan klavye modeli
Q klavyedir. İngiliz diline göre dizayn edilmiştir. Bir bilgisayar alırken eğer
seçiminizi özel olarak belirtmezseniz, evinize gelen klavye tipi Q klavyedir. Q
klavye de kendi içerisinde İngilizce ve Türkçe olmak üzere ikiye ayrılır.
Klavyelerin sınıflandırması
biterken, klavyelerin sadece F ve Q’dan ibaret olmadığına değinelim. Bazı özel
tip klavyeler de vardır. Örneğin, bir restoranda kullanılan klavye üzerinde
yemek resimleri bulunur. Sipariş için bir tuşa basılır ve siparişin tutarı
bilgisayar tarafından hesaplanır. Bu tür klavyeler çoğunlukla elektronik yazar
kasa ve benzeri aygıtlarda bulunan basit işlevli klavyelerdir.
Bankalardaki para
çekme/yatırma makinalarında, endüstriyel elektronikte ve takım tezgahları gibi
alanlarda kullanılan klavyeler de vardır.
Kablosuz Klavyeler
Kablosuz
klavye de kablosuz fare gibi İnfra-red alıcı-verici ilişkisine dayanarak
çalışıyor. Fareden özellik olarak çok büyük bir farklılığı olduğunu
söyleyemiyoruz. Paketi aldığımızda kutusundan bir adet kurulum disketi, bir
alıcı, iki adet pil ve doğal olarak klavyenin kendisi çıkıyor. Alıcı kablosuz
klavyelerin genelinde olduğu gibi , plastik bir elmaya benziyor. Alıcının
kablosunu bilgisayarınızın PS/2 portuna taktığınız zaman, pilleri klavyeye
takmak ve klavyenin alıcıyı görmesi için gereken bir yere koymamız kalıyor. Bu
işlemleri de tamamladıktan sonra yazmaya hazırsınız. |
Şekil 8 - Kablosuz Klavye
Klavyelerin Koruma ve
Bakımı
Daha önce de değinildiği gibi
eğer meraklı birisi değilseniz, klavyenin içini açarak tamir etmek yerine yeni
bir klavye almanın daha mantıklı olduğunu söyleyebiliriz. Şimdi de klavyelerin
koruma ve bakımını maddeler halinde açıklayalım.
·
Klavyenizi sıvılardan koruyunuz. Çay, kahve veya kola klavye
sağlığı için tehlikelidir. Eğer klavyenizi istemeden banyo yaptırıyorsanız,
üzerini koruyucu plastik örtü ile kaplayınız.
·
Klavye kullanırken içerisine kırıntıları dökülebilecek yiyecekler
yemeyiniz. Klavyeler aç kalmayı severler.
·
Oyun oynarken ya da çalışırken sinirlenirseniz hırsınızı klavyeden
çıkartmayın. Ucu kesenize dokunabilir.
·
Klavyeyi temizlemek için sökmek istediğinizde dikkatli
davranmalısınız. Nereden neyi söktüğünüzü not alın. Özellikle harflerin yerini
ezbere bilemeyebilirsiniz.
·
Toplamayı başaramayacağınızı düşünüyorsanız sökmeyiniz.
·
Kirlenmiş harf tuşlarını temizlemek istiyorsanız, dikkatlice ve
yerlerini not alarak söktüğünüz tuşları bir çorak içerisine doldurup ağzını
sıkıca kapattıktan sonra bir leğene çok ılık su doldurup ( Kesinlikle sıcak
değil!) çok az miktarda sabun tozu ile bir müddet çalkalayabilirsiniz.
İsterseniz çamaşır makinesinde soğuk su ile deterjansız ve sıkmasız olarak
yıkayabilirsiniz. Sıcak su ve fazla deterjan harfleri de yıkar haberiniz
olsun.
·
Sökerken boşluk tuşu, Enter, Shift tuşlarının altındaki metal
destekleri tutturan ince plastik ayakları kırmamaya özen gösterin. Aksi halde
tuşlar topallamaya başlar.
·
Eğer gözden çıkartabileceğiniz 10-15 $ paranız varsa istediğinizi
yapabilirsiniz.
MOUSE (FARE)
Fare, klavyeden
sonra bilgisayarda kullanılan en yaygın girdi aygıtıdır ve klavyeye nazaran daha
basittir. Grafik arabirimi kullanılmaya başlandığından beri fare desteği
programlar içine yerleştirilmeye başlanmıştır. Bilgisayar programlarının çoğu,
özellikle Windows altında çalışan programlar fareye gereksinim duymaktadırlar ve
farelerin yaygınlaşması da Windows 95 İşletim Sistemi ile birlikte başlamıştır.
Şekil 9 - Fare Resmi
Fare temel olarak
şu şekilde çalışır; kullanıcı fareyi eliyle hareket ettirir, fare kullanıcının
fareyi ne yönde ve ne kadar hareket ettirdiğini kaydeder ve bunu bilgisayara
aktarır.
Fare, hareket
algılama metotları bakımından ikiye ayrılır. Bunlar mekanik fareler ve optik
farelerdir. En yaygın kullanılanı mekanik farelerdir.
Mekanik farelerde
mekanik parça, farenin altında bir deliğin içerisinde bulunan ve farenin
hareketine göre yuvarlanan bir toptur. Bu top iki adet silindire değer ve fare
hareket ettiğinde bu silindirler dönerek ekrandaki fare okunun hareketini
sağlar. Bu silindirler birbirine dik olarak yerleştirilmiştir. Biri farenin
yukarı-aşağı hareketini, diğeri ise sağa-sola hareketini takip eder. Bu
silindirlerin üzerinde delikler vardır. Bu delikler biri alıcı diğeri verici iki
ışık kaynağının arasındaki ışığı bir keser bir açarlar. Işığın kesilme-açılma
hızına göre de ekrandaki okun hareketi belirlenir. Üçüncü bir silindir ise topu
desteklemek içindir. Topun sağlıklı hareket etmesi için farenin altına “pad”
denilen lastik bir yüzey konulur.
Optik farelerde ise
farenin hareket eden herhangi bir parçası yoktur. Farenin altında optik
algılayıcılar bulunmaktadır ve fare üzerinde enine ve boyuna çizgilerin yer
aldığı özel bir mouse pad üzerinde hareket eder. Fareyi hareket ettirdiğimizde,
optik algılayıcılar mouse pad üzerindeki hareket eden çizgileri görürler ve bunu
bilgisayara iletirler.
Fare kullanımı
yaygınlaştıkça dizaynı ve işlevi çeşitlilik kazanmaya başlamıştır. İlk olarak
kullanılan iki tuşlu farelerin ardından 3 tuşlu, kaydırma çubuğu tekerlekli ve
en son olarak kablosuz fareler kullanılmaktadır.
Diz üstü
bilgisayarlarda fare işlevi bilgisayar üzerine yerleştirilmiş ve elle döndürülen
“TrackBall” adı verilen küre tarafından yerine getirilmektedir. Parmağın baskı
hareketiyle imleci yönlendiren “TouchPad” de kullanılan diğer bir
türdür.
PC’ lerin çoğunda 3
tuşlu fare kullanılmaktadır. Bu 3 tuşlu farelerde en çok kullanılan tuş, sol
tuştur. Sol tuş seçme görevi yapar. Sağ tuş ise yan menünün kullanılmasını
sağlar. Üçüncü tuşa ise değişik fonksiyonlardan biri isteğe göre seçilip
yüklenebilir.
Fareler genellikle
PC’ nin seri portuna takılarak kullanılır. Bazı fareler ise özel arabirim
kullanırlar. En yaygın arabirimler Microsoft veriyolu fare arabirimi , IBM PS/2
tipi ve InPort arabirimleridir. Bu arabirimler bağlantı fişi olarak DIN
konnektörü kullanırlar. IBM PS/2 fareler 6 pin mini DIN konnektör , PC’ lerde
kullanılan fareler ise 9 pin ve 25 pinlik ( DB25 ) konnektörler kullanırlar.
Şekil 10 – Fare Konnektörü
Şekil 11 – 5 pin DIN konnektör (standart)
Şekil 12 – 6 pin mini DIN konnektör (PS2)
Mekanik farede
silindirler kirlenebilir ve temizlenmesi gerekebilir. Bunun için farenin topu
çıkartılıp silindirler temizlenmelidir. Mouse pad de sık sık temizlenmelidir.
Çünkü pad üzerinde hareket eden top tozları toplayarak içeri taşıyacaktır. Optik
farede ise optik algılayıcıları temizlemek yeterlidir. Fare altlığı da
üzerindeki çizgilerin algılayıcılar tarafından görülebilmesi için temiz
tutulmalıdır.
Şekil 12 - Fare Tanıtımı
KABLOSUZ MOUSE ( FARE )
Infra-red alıcı
verici ilişkisine göre çalışan fare, monitöre veya farenin bulunduğu yeri
gösterecek bir noktaya koyulan alıcı ile çalışmaktadır. Kablosuz fare 520 dpi.
çözünürlüğü desteklemektedir. İki adet verici ile 160 derece açıya kadar alıcı
ile iletişim kurabilmektedir. Fare üçüncü tuşa atanan komutları da
çalıştırabilmektedir. Bu fare iki adet AAA ebadında ( kalem pilin bir
küçüğü ) pil ile çalışmaktadır. Farenin ömrü 3 ile 6 ay arasında değişmektedir.
İlgili yazılım kurulduğunda pilin ömrünün ne kadar kaldığı ekranda
incelenebilmektedir. Farenin güç yönetimi konusunda bir avantajı bulunmaktadır.
Fare kullanılmadığı zamanlarda otomatik olarak kendini kapatmaktadır. Farenin
üzerinde bulunan iki adet tekerlek ile metin belgelerinde, yardım dosyalarında
ve web tarayıcısında sayfalar aşağı-yukarı, sağa-sola hareket
ettirilebilmektedir. Tekerlekler hareket ettirildiğinde değişecek sayfa sayısı
farenin kurulum disketi kurulduktan sonra ayarlanabilir. Farenin alıcısının
kablosunda PS/2 türü konnektör bulunmaktadır. Bilgisayarda PS/2 portu yoksa
küçük bir adaptör ile alıcı bilgisayara bağlanabilir.
 |
Şekil 11 – Kablosuz Fare ve
Alıcısı
KAYNAKÇA
ü BULAMACI,K. (2000) Bluetooth, geleceğin iletişim devrimi. Bthaber dergisi. Sayı:293ü Eğitmen, M., Donanım Sorunları Ve Çözümleri, Ankara 1998, Seçkin Yayın Evi
ü Minasi, Pc Bakım Onarım Terfi Kılavuzu, 1. Baskı Temmuz 1999, Alfa Yayınları
ü www.microsort.com/TURKIYE/basin/eylul/cordless.htm
ü www.ergonomicsource.com/cordlessmouse.html
ü www.pcmagazine.com.tr/testmerkezi/
ü www.interlinkelec.com
ü www.hwstation.com
0 yorum:
Yorum Gönder